|
Sembol:
P
Atom numarası:
15
Atom ağırlığı: 30.973761 g/mol
Oda koşullarında (25°C
298 K): Beyaz, kırmızı ve renksiz katı
A Metal
p-blok elementi
Fosfor ilk olarak 1669 yılında Hennig Brand tarafından keşfedildi.
Fosforun beyaz, kırmızı ve siyah olmak üzere üç tane allotropu
bulunmaktadır.Bunlardan en reaktif olanı beyaz fosfordur. Siyah ve
kırmız fosfor havada kararlıdır. Beyaz fosfor sıvı ve katı
formda tetrahedral yapılı P4 molekülleri halindedir.
Gaz fazında 800ºC’da kısmen
P4 molekülleri dissosiye olur. Beyaz fosforun 400ºC’de
saatlerce ısıtılması ile kırmızı fosfor elde edilir. Kırmızı
fosforun yapısı çok komplekstir ve tam olarak açıklanamamıştır.
Fosfor atomlarının sosuz zincirler halinde olduğu söylenebilir.
Siyah fosfor kristali çift tabakalı bir yapıya sahip olup her bir
fosfor atomu diğer üç fosfor atomuna bağlıdır.
Fosfor doğada çeşitli ortofosfor mineralleri halinde bulunur. En
önemlileri florapatit
3Ca3(PO4)2.Ca.(F,Cl)2,
fosforit Ca3(PO4)2, vivianit Fe3(PO4)2
dir.
Fosfat kayalarının SiO2 ile karıştırılarak elektrik
fırınlarında kok kömürü ile indirgenmesi ile elde edilir.
2Ca3(PO4)2
+ SiO2 +10C à
P4 + 6CaSiO4 +10CO
Bu
reaksiyon sırasında P4 molekülleri gaz fazına geçer.
Su ile soğutularak beyaz fosfor halinde
yoğunlaştırılır.
Diğer bir elde ediliş prosesi ise aşağıdaki reaksiyon sonucunda gerçekleşir.
2Ca3(PO4)2 + 6SiO2
+
à
6CaSiO3 + P4O10
P4O10
+ 10C
à
10CO + P4
|
