Demir

 

Demir

Sembol: Fe

Atom numarası:26

Atom ağırlığı: 55.845 g/mol

Oda koşullarında (25°C 298 K): Grimsi parlak metalik katı

Metal

d-blok elementi

Demir metalinin keşfi tam olarak bilinmemektedir. 

Meteorların bileşiminde elementel halde bulunur. Başlıca mineralleri pirit (FeS2), siderit (FeCO3), limonit (Fe(OH)2), magnetit (Fe3O4), hematit (Fe2O3) dir. 

Endüstriyel olarak yüksek fırınlarda(30-40 m) demirin oksit minerallerinin karbonla indirgenmesi sonucunda ham demir elde edilir.

Eğer pirit minerali kullanılacaksa önce kavrularak demir okside çevrilir. 

4FeS2 + 11 O2à2Fe2O3 + 8SO2 

Demir oksit, kireç taşı ve kok kömürü yüksek fırınlara üstten yüklenir. Allatan basınçlı hava gönderilerek reaksiyon başlatılır. Kullanılan kireç taşının (CaCO3) görevi ortamdaki SiO2 ve P2O5 gibi asidik oksitlerin etkileşebilecekleri bazik ortam oluşturmak. CaCO3 yüksek sıcaklıkta ayrışarak asit oksitlerle etkileşebilecek CaO ‘i oluşturur. 

CaCO3 àCaO +CO2

CaO + SiO2 àCaSiO2

3CaO + P2O5 àCa3(PO4)2 

Bu reaksiyon sonucunda oluşan maddelere curuf denir. 

Karbon ile oksijen arasında ,

C +O2 à CO2

CO2 + C à CO   oluşur. 

Oluşan CO demir oksit ile reaksiyonu sonucunda erimiş demir alttan alınır. 

  2Fe2O3 + CO à 2Fe3O4 + CO2

  Fe3O4 + CO à 3FeO + CO2

  FeO+ CO à Fe + CO2 

Yüksek fırınlardan alınan ham demire “pik demir” denir. Yaklaşık % 95 demir, %4 C geri kalanı ise Mn, P, S den oluşmaktadır. Pik demir hurda demirlerle beraber eritilerek karbon miktarı% 2’ ye düşürülür. Bu demire de döküm demirleri denir. 

Pik demir ve döküm demirleri işlenerek (C içeriği %0.1-1.7) kırılgan olmayan yumuşak demir yani çelik elde edilir. 

Elementel saf demir dövülebilir, ince demir ve tel haline getirebilir. Demirin ferromanyetik özelliği 769º C normal paramanyetizmaya dönüşür. Bu sıcaklığa manyetik dönüşüm noktası veya Curie noktası denir.

 

Fiziksel Özellikleri
Kimyasal Özellikler
Kullanım Alanı
Reaksiyonları
Bileşikleri
   FeF2
   FeF2.4H2O
   FeF3
   FeF3.3H2O
   FeCl2 
   FeCl2.2H2O 
   FeCl2.4H2O 
   FeCl3 
   FeCl3.6H2O 
   FeBr2 
   FeBr3
   FeI2
   FeI3
   FeO
   Fe2O3
   Fe3O4
   FeS
   FeSe
   FeTe
   Fe2N