Sembol:
Fe
Atom numarası:26
Atom
ağırlığı: 55.845 g/mol
Oda
koşullarında (25°C
298 K): Grimsi parlak metalik katı
Metal
d-blok
elementi
Demir
metalinin keşfi tam olarak bilinmemektedir.
Meteorların
bileşiminde elementel halde bulunur. Başlıca mineralleri pirit
(FeS2), siderit (FeCO3),
limonit (Fe(OH)2), magnetit (Fe3O4),
hematit (Fe2O3) dir.
Endüstriyel
olarak yüksek fırınlarda(30-40 m) demirin oksit minerallerinin
karbonla indirgenmesi sonucunda ham demir elde edilir.
Eğer
pirit minerali kullanılacaksa önce kavrularak demir okside çevrilir.
4FeS2
+ 11 O2à2Fe2O3
+ 8SO2
Demir
oksit, kireç taşı ve kok kömürü yüksek fırınlara üstten yüklenir.
Allatan basınçlı hava gönderilerek reaksiyon başlatılır.
Kullanılan kireç taşının (CaCO3) görevi ortamdaki SiO2 ve
P2O5 gibi asidik oksitlerin etkileşebilecekleri
bazik ortam oluşturmak. CaCO3 yüksek sıcaklıkta ayrışarak asit
oksitlerle etkileşebilecek CaO ‘i oluşturur.
CaCO3
àCaO
+CO2
CaO
+ SiO2 àCaSiO2
3CaO
+ P2O5 àCa3(PO4)2
Bu
reaksiyon sonucunda oluşan maddelere curuf denir.
Karbon
ile oksijen arasında ,
C
+O2 à
CO2
CO2
+ C à
CO oluşur.
Oluşan
CO demir oksit ile reaksiyonu sonucunda erimiş demir alttan alınır.
2Fe2O3 + CO à
2Fe3O4 +
CO2
Fe3O4 +
CO à
3FeO + CO2
FeO+ CO à
Fe + CO2
Yüksek
fırınlardan alınan ham demire “pik demir” denir. Yaklaşık %
95 demir, %4 C geri kalanı ise Mn, P, S den oluşmaktadır. Pik
demir hurda demirlerle beraber eritilerek karbon miktarı% 2’ ye düşürülür.
Bu demire de döküm demirleri denir.
Pik
demir ve döküm demirleri işlenerek (C içeriği %0.1-1.7) kırılgan
olmayan yumuşak demir yani çelik elde edilir.
Elementel
saf demir dövülebilir, ince demir ve tel haline getirebilir.
Demirin ferromanyetik özelliği 769º C normal paramanyetizmaya dönüşür.
Bu sıcaklığa manyetik dönüşüm noktası veya Curie
noktası denir.
|